Journal of Clinical Investigation'da yayınlanan bir toplum sağlığı araştırmasında soya östrojeninin koroner kalp hastalığı ve felçlerin sıklığını azaltmadığı saptandı. Oysa yıllardır bilim insanları ve doktorların da katkısıyla soya fasulyesiyle ilgili övgü dolu yazılar bize sürekli aktarıldı. "Uzak Doğulular neden kanser olmuyor, onlarda meme kanseri neden yok? Çünkü soya fasulyesi yiyorlar" diye yazıp durdular. Tüm kadınlara menopoz sıkıntıları için soya önerildi.
Yeni Araştırmalar Ne Söylüyor?
Artık soyanın zararlarından söz ediliyor. Toplum sağlığı araştırmacıları, soya östrojenlerinin koroner kalp hastalığı ve felçlerin sıklığını azaltmadığını saptadı; üstelik kalp kasını kalınlaştırarak ölüme yol açtığı fareler üzerinde de ispatlandı. Bu bulgular ışığında soya sütü, tofu ve soyalı kıymalar önerilmemektedir. Fermente edilmiş soya sosları üzerindeki araştırmalar sürmektedir. Menopoz döneminde kullanılan soya tabletleri de araştırmalar tamamlanana kadar önerilmemektedir.
İlginç bir not: Soya, Anadolu'nun bazı yörelerinde kendiliğinden yetişirmiş; sağlığa zararlı bilindiği için yenmezmiş.
Eski İddialar
Yeni araştırmalar, aşağıda sıralanan eski iddiaların büyük bölümünün aksini ortaya koymuştur. Önceki araştırmalarda soya hakkında şunlar söyleniyordu:
Soyanın kaliteli proteini, hastalıklardan koruyucu etkisi ve büyümeye katkısı sayesinde hamilelikten yaşlılığa kadar her dönemde tüketilmesi gerektiği savunuluyordu. Birçok dünya ülkesi beslenme alışkanlıklarında köklü değişiklikler yaptı; bilim insanları tüketimi artırmak için alternatifler geliştirdi. Artık marketlerde soya unu, soya filizi, soya sütü, soya fasulyesi, soya kıyması, soya eti ve soya ekmeği bulmak mümkün.
Soya açısından zengin bir diyetin uzun ve kısa süreli belleği güçlendirdiği, zihinsel esnekliğe katkıda bulunduğu öne sürülüyordu. Buna ek olarak şu iddialar da gündeme geldi:
- Soyanın LDL kolesterolü düşürürken HDL kolesterolü yükselttiği ve kalp sağlığını koruduğu
- Meme iltihabı ve meme kanserinde uzun süreli kullanımlarda geriye dönüşüm sağlandığı
- Soya sütünün düzenli kullanımının yüksek tansiyonu düşürmeye yardımcı olduğu
- Soyadaki proteinin antienflamatuar (ağrı azaltıcı) etkisi olduğu
- Soyadaki ferratin'in özellikle kadınlar için iyi bir demir kaynağı olduğu
- Günde iki bardak soya sütü içen erkeklerin prostat kanserine yakalanma riskinin %70 azaldığı
Yüksek protein içeriğiyle (100 gramında 34 gram protein) öne çıkan soya fasulyesi; omega-3 yağ asitleri, izoflavonlar ve diyet lifleri de içermektedir. Ancak tüm bu özellikleri yeniden değerlendiren güncel araştırmalar, soyanın sanıldığı kadar zararsız olmayabileceğini ortaya koymaktadır.
