Beyindeki epifiz bezinden özellikle geceleri karanlık ortamda salgılanan bir hormon olan melatonin, normal vücut ritimlerini korumada büyük önem taşır. Melatonin üretimi yaşla birlikte düşer. Tam olarak hormon değildir. Melatoninin önemi son yıllarda kanserle birlikte artmıştır.

Yeterli bir melatonin salınımı için karanlık ortamda uyunması gerekir. Melatonin her zaman karanlıkta sentezlenir ve kana salgılanır. Karanlık periyoda ne zaman girilirse o zaman üretilmeye başlanır ve karanlık sürdükçe üretimi devam eder. Odada ışık kaynağı bulunmamalı.

Melatonin üretimi gecenin uzunluğuyla ilgilidir, gece ne kadar uzarsa üretim de o kadar uzar. Melatonin üretimi kışın artar, yazın ise azalır. Vücudun biyolojik saatini ve ritmini ayarlar.

Melatoninin Faydaları

  • Hücre yenileyici ve bağışıklık sistemini düzenleyici etkisi vardır.
  • Bilinen en güçlü antioksidanlardan biridir.
  • Ergenliğe giriş ile birlikte üretimi düşer.
  • Bağışıklık sistemini olumlu etkileyerek ve stresi azaltarak yaşam süresini artırdığına yönelik tespitler vardır.
  • Melatoninin kanser engelleyici bir ajan olduğuyla ilgili çok sayıda bilimsel araştırma bulunmaktadır.
  • Melatoninin birçok tümör tipinde büyümeyi sınırlandırdığı tespit edilmiştir.
  • Tedavi edici dozlarda verildiğinde melatoninin direkt olarak tümör hücrelerini öldürücü etkiye sahip olduğu belirtilmektedir.

Depresyonda melatonin seviyesi düşük, kortizol seviyesi yüksek bulunmuştur.

Uyumadan 30-60 dakika önce melatonin alımının uykuya dalma süresini kısalttığı ve uyku süresini uzatabildiği yönünde araştırmalar bulunmaktadır. Melatonin kapsül ve tablet olarak alınabilmektedir. Dil altından alınan formu da vardır.

Yapılan bazı araştırmalara göre uykusuzluk sorunu olan yaşlılarda, uykuya yatmadan önce alınan melatoninin uykuya dalma süresini kısalttığı ve uyku kalitesini düzelttiği belirtilmektedir.

Kanserin her türüne karşı koruyucu etkisi vardır, özellikle de meme kanserine karşı. Kansere karşı bağışıklık sağladığı, enfeksiyon bağışıklığını güçlendirdiği düşünülüyor.

Örneğin bir çalışmada gece çalışan ve uyku sorunları yaşayan kadınlarda meme kanserinin daha sık görüldüğü saptanmış. Melatonini yüksek kişilerde soğuk algınlığı ve gribe yakalanma olasılığının düşük olduğu bulunmuş.

Hipertansiyon, diyabet, karaciğer yağlanması, damar sertliği gibi uzun süreli hastalıklara karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir.

Melatonini Azaltan Etkenler

Stres, alkol, sigara, fazla kahve ve çay, bilgisayar başında uzun süre geçirilmesi, ışık, ses, yatmadan önce karnın tok olması, yaşlılık gibi faktörler melatoninin azalmasına neden olur.

Pek çok uzman saat 17'den sonra çay, kahve ve sigara içilmemesi gerektiğinin altını çiziyor.

Melatonin İçeren ve Artırıcı Besinler

Asıl olarak melatonin meyvelerden yalnızca vişnede bulunmaktadır. Kiraz da aynı etkileri gösterir.

Benzer etkiler kızılcık ve rezene, anason, sarıkantaron, papatya çayı, ayçiçeği, badem, ceviz ve fındık gibi besinlerde de melatonini artırıcı etki gösterir.