E Vitamini Nedir ve Hangi Gıdalarda Bulunur?

1922’de keşfedilen ve antioksidan etkisiyle tanınan E vitamini (tokoferol) bazı kanser ve kalp hastalıklarına karşı koruyucu etkiye sahiptir. Sekiz farklı tokoferol olmakla birlikte en etkilisi alfa tokoferoldür.

Başta tahıl olmak üzere ıspanak, kabak, lahana, marul gibi yeşil sebzelerde bol miktarda bulunur. İnsanda karaciğerin yanı sıra yağlı dokularda, böbrekte, kalpte, kaslarda ve böbreküstü bezi kabuğunda depolanır. Fazla olan bölümü idrar ve dışkıyla atılır. Antioksidan özellik gösterir. E vitamini eksikliği son derece ender görülür ve kansızlık biçiminde ortaya çıkar.

Alfa Tokoferol (E Vitamini)

E vitamini içinde alfa, beta, gama ve delta tokoferoller bulunur. Bunların içinden özellikle alfa tokoferol önemli bir antioksidandır.

Buğday, mısır, darı, pirinç gibi tahıllarda çok bulunur. Bunun dışında ayçiçek yağı, mısırözü yağı, pamukyağı gibi yağlarda, ceviz, badem ve yerfıstığı gibi kuru yemişlerde ve yeşil sebzelerde bulunur.

E vitamini pişirmeye ve sıcağa dayanıklıdır; böylece pişirilme esnasında tamamen tahrip olmaz. Ancak yağda kızartma ve tahılların öğütülmesi esnasında E vitaminleri de zarar görür. Bu yüzden E vitamini ihtiva eden ürünleri yağda kızartmadan pişirmek ve beyazlatılmamış tahıl ürünlerini tüketmek daha sağlıklı olur.

E Vitamini Hangi Yiyeceklerde Bulunur?

E vitamini; spirulina, bitkisel yağlar, brokoli, fındık, antep fıstığı, bezelye, kurutulmuş meyveler, balkabağı çekirdeği ve yağı, badem, ruşeym, susam ve susam yağı, zeytinyağı, mısırözü yağı, ayçiçek yağı, buğday tohumu, baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, kahverengi pirinç, yulaf ezmesi, süt, yumurta, soya fasulyesi, keten tohumu, avokado ve tahin gibi gıdalarda bulunur.

E Vitamini Faydaları Nelerdir?

  • Bağışıklık sistemini güçlendirir.
  • Kanserden korunmada yardımcıdır.
  • Cildi güneşin zararlı etkilerine karşı korur.
  • Antioksidan özelliği ile serbest radikallere karşı koruyucudur.
  • Toksik maddelerin olumsuz etkilerini azaltıcı özelliktedir.
  • Kırmızı kan hücrelerinin gelişimi ve çoğalmasında etkinliği vardır.
  • Kalp riskini azaltır; damarları korur ve güçlendirir.
  • Kan dolaşımını güçlendirir.
  • Kataraktı önleyici etkisi vardır.
  • Yaşlanmaya bağlı hafıza sorunlarını önleyici etkisi bulunur.
  • Saç ve cilt sağlığı için önemlidir.

Harvard Üniversitesi’nde yapılan araştırmalarda günlük E vitamini alımının kalp hastalıkları olasılığını yüzde 40 oranında azalttığı tespit edilmiştir.

Amerika’da yapılan çalışmalarda E vitamini kullanımının kötü kolesterolün oksidasyonunu önemli ölçüde azalttığı görülmüştür. Günde 60 gram antep fıstığı yemenin taşıdığı E vitamini ile kanserden korunmada yeterli olabileceği de söylenmiştir.

E Vitamini Eksikliğinde Nasıl Bir Risk Oluşur?

E vitamini eksikliği kalp ve kanser gibi hastalıkların görülme riskini artırır. Yorgunluk, kansızlık ve konsantrasyon bozukluğu gibi şikayetler görülebilir.

Sigara ve doğum kontrol ilaçları kullananlar E vitamini eksikliği bakımından risk altındadır. Siroz, kist fibrozis ve pankreas yetmezliğinde eksikliği görülmekte.

Fazla E vitamini kullanımı mide bulantısı ve kusmaya neden olabilir.

Uyarılar ve Günlük Doz

Selenyum E vitaminini korur. E vitamini selenyum ile birlikte daha etkili olur. Yine betakaroten ve çinko E vitamininin etkinliğini artırır.

Kan sulandırıcı ilaçlarla beraber alınmamalıdır. K vitamini eksikliği olanlar da kullanmamalıdır. Sentetik olarak takviye edilmesi kansere sebebiyet verebilmektedir.

Kabak çekirdeği yağı prostattan korunmak için yeterli E vitaminine sahiptir. İncir, ceviz, yumurta ve ruşeym gibi E vitamini kaynağı çoktur. En yüksek E vitamini kaynağı buğday yağıdır.

KaynakE Vitamini
Buğday yağı174 mg
Ceviz yağı5.8 mg
Yer fıstığı9.2 mg
Kayısı yağı4.18 mg
Tereyağı2 mg
Ayçekirdeği21 mg
Üzüm çekirdeği32 mg
Antep fıstığı5.2 mg
Fındık25 mg
Badem25 mg

(E vitamini açısından tek başına bakılmamalı; örneğin ceviz başka değerli vitamin ve mineraller de içerir. Bu değerler ısıl işlem görmemiş soğuk pres için geçerlidir.)

E Vitamini Günlük Doz: Bebekler 5-6 mg, 4-11 yaş 8-10 mg, büyükler 15 mg’ye kadar alabilir.